Do umowy zlecenia stosuje się przepisy artykułów 734 – 751 ustawy kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 roku ( Dz.U.1964.16.93). Zleceniobiorca – przyjmujący zlecenie zobowiązuje się  do dokonania określonej, wymienionej w umowie czynności dla zleceniodawcy – dającego zlecenie. Umowa zlecenie jest umową starannego działania i polega na podjęciu działań prowadzących do wykonania określonych w umowie czynności. Umowa zlecenie może być wykonana bez wynagrodzenia, o ile z umowy wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je nieodpłatnie. W innym przypadku, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w kodeksie cywilnym zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie. Umowa zlecenie powinna być wykonywana osobiście przez zleceniobiorcę. Wykonania zlecenia przez inną osobę jest możliwe tylko w sytuacji, w której wynika to z umowy lub też, jeżeli przyjmujący zlecenie jest zmuszony do tego przez okoliczność. W takim wypadku przyjmujący zlecenie ma obowiązek powiadomić zleceniodawcę o osobie i miejscu zamieszkania swojego zastępcy.

Zleceniodawca ma obowiązek zwrócić zleceniobiorcy wszelkie wydatki, które zostały poczynione w celu należytego wykonania zlecenia . Z kolei zleceniobiorca nie ma prawa korzystać z rzeczy i pieniędzy zleceniodawcy w innych sprawach, jak związane z wykonaniem tego konkretnego zlecenia. Wynagrodzenie przysługuje zleceniobiorcy dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba, że strony umówiły się na inny sposób zapłaty wynagrodzenia.

Umowy zlecenie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu.  Ubezpieczenie chorobowe zleceniobiorcy jest ubezpieczeniem dobrowolnym i zleceniobiorca może nim być objęty jedynie na swój wniosek. Umowy zlecenie ze studentami  do lat 26 nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu oraz zdrowotnemu.

Przychody z tytułu umów zleceń dla celów podatku dochodowego traktowane są jako przychody z umów wykonywanych osobiście, pod warunkiem, że są faktycznie wykonywane przez zleceniobiorcę oraz są uzyskiwane od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, lub też właściciela nieruchomości, w której są wynajmowane lokale, a umowa zlecenie dotyczy tej nieruchomości. Kosztami uzyskania przychodów są w takiej sytuacji albo koszty zryczałtowane albo koszty faktycznie poniesione. Koszty zryczałtowane  zgodnie z przepisem art.22 ust.9 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 roku (Dz.U.2010.51.307 – ujednolicony tekst) ustala się w wysokości 20% uzyskanego przychodu. Należy jednak przy tym pamiętać, że postawą do obliczeń zryczałtowanych kosztów jest przychód pomniejszony o potrącone składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz chorobowe. Zgodnie z przepisem art.22 ust.10, jeżeli podatnik  udowodni, że poniósł koszty wyższe, niż te zryczałtowane, za koszt uzyskania przychodów  przyjmuje się koszty faktycznie poniesione. Istotne jest w tym przypadku, że ciężar dowodu spoczywa na podatniku-zleceniobiorcy.
 

Umowy o dzieło
 

Do umów o dzieło stosuje się przepisy artykułów 627-646 kodeksu cywilnego. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania uzgodnionego w umowie dzieła, natomiast zamawiający zobowiązuje się do zapłaty za wykonane dzieło. Umowa o dzieło różni się więc od umowy zlecenia tym, że jest umową zawsze odpłatną. Wykonującemu dzieło po jego wykonaniu i przyjęciu przez zamawiającego zawsze przysługuje wynagrodzenie. Umowa o dzieło jest umową rezultatu – to następna różnica w stosunku do umowy zlecenia. W przypadku umowy o dzieło uzyskanie konkretnego, wskazanego w umowie rezultatu jest koniecznością, gdzie w przypadku umowy zlecenia wystarczy staranność w działaniu, a przyjmujący zlecenie nie odpowiada za jego rezultat.

Umowy o dzieło nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, chyba, że umowa o dzieło została zawarta z własnym pracownikiem. Wówczas składki na ubezpieczenie społeczne należy potrącić od sumy przychodów ze stosunku pracy (umowa o pracę) i umowy o dzieło.

Przychody z tytułu umów o dzieło dla celów podatku dochodowego traktowane są,  podobnie jak i umowy zlecenie  jako przychody z umów wykonywanych osobiście, do których mają zastosowanie zryczałtowane koszty uzyskania przychodów w wysokości 20 lub 50 % -  art.22 ust.9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. 50 % koszty uzyskania przychodów zastrzeżone są generalnie dla umów, w których następuje przeniesienie na zlecającego praw autorskich. Oznacza to, że nie każda umowa o dzieło korzystać może z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów. Oczywiście w przypadku umowy o dzieło, podobnie jak i umowy zlecenie można przyjąć za koszt uzyskania przychodów koszty faktycznie poniesione.
 

W jaki sposób najprościej odróżnić umowę zlecenie od umowy o dzieło?
 

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2000 roku  II UKN 386/99  przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania  oznaczonego w umowie dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia za jego wykonanie. Według tej definicji dzieło może mieć charakter materialny lub niematerialny, musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. W orzecznictwie przyjmuje się również, że jeśli rezultat może być poddany sprawdzianowi na istnienie  wad fizycznych, wówczas możemy mówić o umowie o dzieło. Umową o dzieło nie będzie zatem opieka na d dzieckiem – w tym wypadku możemy mówić jedynie o umowie zleceniu. Umową o dzieło będzie na przykład napisanie książki.

 

Należy również pamiętać, że umowa zlecenie różni się od umowy o pracę między innymi tym, że może być  wykonywana w dowolnym miejscu oraz w dowolnym czasie przez przyjmującego zlecenie oraz bez nadzoru dającego zlecenie.

 

Wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia albo umowy o dzieło jest wypłacane na podstawie wystawionego przez przyjmującego zamówienie rachunku. Wystawca rachunku jest zawsze zleceniobiorca, mimo, że umownie przyjęło się, iż rachunek wystawia zlecający. Dzieje się tak dlatego, że wszystkie programy służące generowaniu umów zleceń bądź umów o dzieło automatycznie wystawiają do każdej wystawionej umowy rachunek, w którym uwzględnione są wszelki dane zawarte w umowie – zarówno te dotyczące ustalonego wynagrodzenia, jak i potrąceń na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek. Automatyczne wyliczenie wynagrodzenia ułatwia pracę służbom księgowym, ale również przyjmujący zlecenie czy dzieło nie musi martwić się jak wystawić taki rachunek, skąd go wziąć czy jak wyliczyć.

Rachunek do umowy zlecenia czy umowy o dzieło powinien zawierać:

• datę wystawienia rachunku
• wskazanie jakiej umowy (numer, z dnia) dotyczy
• dane wystawcy (przyjmującego zlecenie)
• informacji dla kogo     jest wystawiany (dane zlecającego)
• rozliczenie dla     celów podatkowych oraz ZUS:
  
  • kwota rachunku     brutto
  • wysokość kosztów     uzyskania przychodów
  • dochód
  • kwoty składek na     ubezpieczenie społeczne potrącone z wynagrodzenia 
  • podstawę     opodatkowania zaokrąglona do pełnej złotówki
  • kwotę obliczonego     podatku
  • kwotę składki na     ubezpieczenie zdrowotne (do odliczenia od podatku oraz sfinansowaną     przez przyjmującego zlecenie)
  • kwotę podatku     podlegająca wpłacie do urzędu skarbowego (po potrąceniu     ubezpieczenia zdrowotnego)
• sposób płatności     – jeżeli przelew, wskazanie rachunku na który powinno być     przelane wynagrodzenie, jeżeli gotówka – data i podpis     potwierdzający otrzymanie wynagrodzenia
• podpisy wystawcy     rachunku oraz zatwierdzającego do wypłaty

 
 

W rachunku do umowy o dzieło nie wystąpią potrącenia na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne-pozostałe elementy pozostaną takie same.

Należy również pamiętać, że zgodnie z przepisem art.30  ust.1 pkt 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli kwota wynagrodzenia wynikająca z jednej umowy zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł od przychodu pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18% przychodu, a więc bez pomniejszenia o koszty uzyskania przychodów. Takie umowy nie podlegają wykazaniu w zeznaniu rocznym pracownika.

Na rynku znajduje się dużo programów mających na celu generowanie umów zleceń oraz umów o dzieło. Jeden z takich programów znajduje się na platformie umownie.pl. Jest to program prosty, pozwalający w kilku ruchach sporządzić  nową umowę i co najważniejsze, dostęp do umownie.pl  mamy z każdego miejsca, w którym znajduje się komputer i dostęp do Internetu.