PIT 5 jest deklaracją określającą wysokość zaliczki na podatek dochodowy. Według ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 26 lipca 1991 r. – formularz ten obowiązywał podatników, którzy prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą oraz podatników, którzy osiągają przychody z dzierżawy, najmu, podnajmu lub innych umów o podobnym charakterze.

Są to zatem także Ci przedsiębiorcy, którzy zobowiązani się do dokumentowania swoich przychodów poprzez wystawianie rachunków zwykłych, czyli: podatnicy zwolnieni z VAT i osoby nieprowadzące działalności uzyskujące w/w dochody.

Zmiany w PIT 5

Obecnie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych opłaca się bez składania deklaracji PIT-5 do Urzędu Skarbowego. Nie znaczy to, że druk ten całkowicie zniknął z księgowości. Przedsiębiorca może wyliczać i wypełniać go dla własnych celów. Warto wypełniony co miesiąc druk przechowywać - ułatwi to sporządzenie deklaracji rocznej. Fakt, że deklaracji PIT 5 nie składa się już do Urzędu Skarbowego nie oznacza, że nie musi on obliczać należnej zaliczki na podatek dochodowy. Przedsiębiorca nadal ma obowiązek przeliczania swoich dochodów i poprawnego wyliczania (i opłacania) należnej zaliczki.

Przed wyliczeniem zaliczki

Aby prawidłowo wyliczyć zaliczkę na podatek dochodowy należy przede wszystkim systematycznie prowadzić księgę przychodów i rozchodów (jeśli dotyczy to przedsiębiorcy rozliczającego się z podatku na zasadach ogólnych lub podatkiem ogólnym). Pozostałe podmioty zobowiązane do płacenia zaliczki na rzecz podatku dochodowego (w oparciu o PIT 5) mają obowiązek rzetelnie dokumentować sprzedaż.

Taka ewidencja jest podstawą poprawnego wyliczenia dochodu, a więc i naliczanej od niego zaliczki. Warto nadmienić, że zaliczkę nalicza się od dochodu narastająco.

Rodzaje opodatkowania

Sposób wyliczania zaliczki na podatek dochodowy jest uzależniony od rodzaju opodatkowania, jaki wybrał przedsiębiorca. Wyboru tego dokonuje się podczas rejestrowania działalności gospodarczej, a zmienić go można poprzez stosowne oświadczenie złożone w urzędzie skarbowym do 20tego stycznia każdego roku.

Formy opodatkowania, stosowane przy kpir zobowiązujące do odprowadzania zaliczek na rzecz podatku dochodowego:

1. Skala podatkowa (tzw. zasady ogólne) – nakłada opodatkowanie wg dwóch stawek w zależności od uzyskanego dochodu. Przedsiębiorcy, których roczne dochody nie są większe niż 85 528 (minus kwota zmniejszająca podatek 556,02 zł ) opodatkowani są podatkiem 18%, natomiast Ci, których roczne dochody przekroczyły ten próg, zobowiązani są do płacenia podatku w wysokości 32% od uzyskanego dochodu powyżej tego progu. Trzeba wiedzieć, że ta forma opodatkowania uprawnia do potrącania kosztów uzyskania przychodów oraz z innych dostępnych ulg podatkowych. Korzystając ze skali podatkowej jest także możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Obowiązuje deklaracja PIT-5

2. Podatek liniowy – w tym przypadku podatnik opłaca podatek wg stawki 19% bez względu na to, jaki dochód osiąga (art. 30c ust. 1 Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych). Podatnik rozliczający się z dochodu wg podatku liniowego nie może odliczyć od podatku kwoty zwolnionej z podatku, nie przysługują mu także żadne ulgi podatkowe. Może jedynie odliczyć kwotę straty z ubiegłych lat oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Obowiązuje deklaracja PIT-5L.

Wyliczanie należnej zaliczki Jak już było wspomniane powyżej – sposób wyliczania należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych zależy od wyboru sposobu opodatkowania. Dostępnych jest wiele kalkulatorów, które ułatwiają przedsiębiorcy wyliczenie tej zaliczki. Warto jednak znać zasady wyliczania, by ewentualnie móc skontrolować poprawność naliczenia. Najlepiej jest przedstawić takie wyliczenie w postaci kilku kroków, które trzeba przeliczyć. Nie można zamieniać tych kroków miejscami, gdyż wtedy wyliczenie będzie błędne.

Wyliczanie zaliczki przy podatku ogólnym:

• 1. Wyliczenie dochodu, czyli różnicy między przychodami od początku roku a kosztami od początku roku (od tej kwoty należy też odjąć kwotę zapłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia społeczne).
• 2. W taki sposób otrzymuje się podstawę do opodatkowania, którą należy zaokrąglić do pełnych złotych.
• 3. Kwotę z punktu 2 mnożymy odpowiednio przez 18% lub 32% (w zależności od uzyskanego w tym roku dochodu – patrz wyżej).
• 4. Od tak uzyskanej kwoty odejmujemy kwotę wolną od podatku (wynosi ona 556,02 zł).
• 5. Następnie odejmujemy składkę zdrowotną w wysokości 7,75% jej podstawy.
• 6. Od wyniku odejmuje się zaliczki na podatek dochodowy za poprzednie miesiące (kwartały).
• 7. Wynik (zaokrąglony do pełnych złotych) jest kwotą, którą należy zapłacić do Urzędu Skarbowego.

Zaliczkę na podatek liniowy oblicza się wg podobnego wzoru z tym, że w punkcie trzecim przelicza się stawkę 19%. W tym przypadku nie ma zastosowania punkt czwarty – przy podatku liniowym nie ma możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku. Następnie postępuje się już wg wzoru.

Termin

Należną zaliczkę na rzecz podatku dochodowego należy wpłacić do 20tego następnego miesiąca. Jeżeli jest to dzień wolny od ustawowo pracy – zaliczkę wpłaca do dnia następnego po tym dniu wolnym.

Inaczej jednak reguluje się zaliczkę za grudzień. Zależy ona od dochodu uzyskanego w listopadzie. Do 20tego grudnia należy uiścić zaliczkę zarówno za miesiąc listopad, jak i za grudzień, z tym że zaliczka za grudzień wynosi tyle samo, co za listopad. W praktyce: podatnik w grudniu opłaca podwójną zaliczkę.

Jeżeli natomiast podatnik rozlicza się z podatku kwartalnie zaliczki wpłaca się do dnia 20 następnego miesiąca po kwartale, z których zaliczka jest odprowadzana. Zaliczkę za ostatni kwartał roku odprowadza się do 20tego grudnia danego roku podatkowego w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni.