Prawne regulacje dotyczące umów o dzieło zawarte są w kodeksie cywilnym (art. 627 – 646). Każda osoba decydująca się na podjęcie umowy o dzieło (tak samo, jak w przypadku umowy zlecenie) musi mieć świadomość, że taka umowa nie jest  regulowana prawem pracy. W związku z tym w przypadku umowy o dzieło stosuje się także inne regulacje podatkowe niż w przypadku umowy o dzieło. Inaczej też podatnik musi się rozliczyć z tak uzyskanego przychodu.

Przypomnijmy tylko, że (zgodnie z art. 627 kodeksu cywilnego) – przyjmujący zlecenie (tu: poprzez umowę o dzieło) jest zobowiązany do wykonania dzieła wskazanego poprzez tę umowę. Dzieło to musi być wykonane zgodnie ze sposobem określonym w umowie, ma być także wykonane w terminie oznaczonym w umowie. Zamawiający ma natomiast obowiązek zapłacić wynagrodzenie za zamówione dzieło.

Ustna umowa czy pisemna?

W przypadku umów cywilnoprawnych (a taką jest umowa o dzieło) prawo zezwala na to, by była zawarta w dowolnej formie. Może być zatem zawarta zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej. Zwykle jednak zaleca się, by każda umowa była zawierana na piśmie. Zachowanie formy pisemnej będzie stanowiło podstawę rozstrzygania jakichkolwiek sporów, jakie mogły by się pojawić miedzy stronami tej umowy.

ZUS a umowa o dzieło
Przeważnie nie wylicza się składek ZUS z tytułu umowy o dzieło. Jest jednak jedna sytuacja, kiedy takie składki należy odprowadzić. Składki (społeczne i zdrowotne) z tytułu umowy o dzieło nalicza się wtedy, gdy takiej umowie towarzyszy również umowa o pracę podpisana z tym samym podmiotem. Oznacza to, że jeśli umowę o dzieło podpisuje się z własnym pracodawcą – należy odprowadzić z obu umów (z sumy wynagrodzeń) składki do ZUS. Takiego wyliczenia zobowiązany jest w tym przypadku dokonać pracodawca.

Umowa o dzieło a koszty uzyskania przychodu

Sposób, w jaki ustala się koszty uzyskania przychodu można znaleźć w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 22 ust. 9 pkt 4). W przypadku umowy o dzieło ustalenie kosztów uzyskania przychodu dla niektórych osób stanowi kwestię problematyczną. Wysokość tych kosztów można ustalać wg trzech stawek. Stawki tej nie wybiera się dobrowolnie – przysługuje ona w związku ze spełnieniem wytycznych.

Możliwe koszty uzyskania przychodu:

• 50% -  taką wysokość kosztów uzyskania przychodu stosuje się w przypadku korzystania przez twórcę (tu: wykonawcę dzieła) z praw autorskich albo z praw pokrewnych lub rozporządzania nimi. 50% przysługuje także wtedy, gdy z umową o dzieło dokonuje się przeniesienia autorskich praw majątkowych.
• Jeżeli podatnik udowodni (art. 22 ust. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), że koszty uzyskania przychodu były wyższe niż te, które wynikają z zastosowania ustalonej normy procentowej, to w takiej sytuacji można koszty uzyskania przyjąć zgodnie z faktycznie poniesioną wysokością.

20% - w innych przypadkach, które nie mieszczą się w dwóch poprzednich.

Podatek dochodowy

Zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych pobiera się od kwoty należności za wykonane dzieło (art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zaliczkę potrąca i przesyła do urzędu skarbowego zamawiający dzieło (płatnik umowy). Z zasady przyjmuje się najniższą stawkę podatku w przypadku umów o dzieło, chyba że płatnik złoży pisemny wniosek o to, by obliczać tą zaliczkę wg wyższej stawki.

Rachunek za umowy o dzieło

Rachunek za umowę o dzieło musi zawierać takie same elementy, które są wymagane w przypadku wystawienia jakiegokolwiek rachunku potwierdzającego sprzedaż towarów lub usług. Stosuje się w tym przypadku te same przepisy odnośnie terminu wystawienia rachunku, czyli siedem dni od dnia przekazania dzieła albo zgłoszenia prośby o wystawienie rachunku.

Rachunek za umowę o dzieło musi zawierać:

Często rachunek za umowę o dzieło zawiera też elementy, które nie są obowiązkowe, ale które ułatwiają prawidłowe rozliczenie wystawionego rachunku.

• numer rachunku (przeważnie jest to ten sam numer, którym opatrzona jest umowa o dzieło);
• data wystawienia rachunku;
• określenie poprzez podanie imienia i nazwiska oraz adresu wystawcy rachunku i zamawiającego (dopuszczalna jest też nazwa / identyfikator firmy);
• określenie rodzaju przekazanego dzieła;
• wskazanie wartości dzieła (kwota netto);

Opcjonalne elementy rachunku za umowę o dzieło:

•  wskazanie kwoty brutto;
• określenie wartości kosztów uzyskania przychodu;
• wyliczenie wysokości zaliczki na podatek dochodowy;