Umowa o dzieło jest rodzajem umowy cywilno-prawnej nastawionej na wynik zleconej i przyjętej do wykonania pracy. Stronami umowy są: osoba zamawiająca wykonanie dzieła, oraz osoba podejmująca się jego realizacji. Umowę o dzieło regulują przepisy Kodeksu cywilnego art. 627-646, a jej zakres - art. 627. Z prawnego punktu widzenia istotne jest wskazanie różnic między umową o dzieło a umową o pracę. Elementami, które w jednoznaczny sposób odróżniają od siebie powyższe umowy są: hierarchia służbowa (brak podległości służbowej w rozumieniu tradycyjnego stosunku pracy – wykonawca umowy nie pozostaje w służbowej zależności z zamawiającym), czas i miejsce wykonania dzieła (w przypadku umowy o dzieło nie są one określone), charakter powierzonej pracy (umowa o dzieło jest umową skutku, w której liczy się efekt zamówionej pracy). W praktyce zdarza się, że pracodawca wykorzystuje umowy o dzieło do osiągnięcia korzyści podatkowych i zoptymalizowania składek ZUS – w ten sposób można bowiem znacznie taniej pozyskać pracownika, bez konieczności wiązania się z nim na dłuższy okres w ramach umów na czas określony lub nieokreślony.

Wynagrodzenie i rachunek za wykonanie umowy o dzieło

Osoba zamawiająca wypłaca osobie wykonującej wynagrodzenie w zależności od rodzaju dzieła, a także innych czynników związanych z wykonaniem pracy, jak długość jej trwania, warunki specjalne itp. Natomiast do rozliczenia wynagrodzenia dochodzi najczęściej na podstawie przekazywanych zlecającemu rachunków, które wystawić powinien wykonujący, zwany też twórcą dzieła. Od stron umowy zależy, czy zostaną określone inne formy rozliczeń między zamawiającym a wykonawcą (np. po przekazaniu dzieła lub partiami). Niezależnie od uzgodnień, zlecający może każdorazowo zażądać rachunku, który należy przedłożyć w terminie 7 dni od dnia wykonania dzieła. Nie ma natomiast obowiązku wystawiania rachunku w sytuacji, gdy żądanie nastąpiło po upływie 3 miesięcy od wykonania dzieła. Należy też pamiętać, że obowiązek wystawiania rachunków spoczywa również na tych osobach, które nie mają zarejestrowanej działalności gospodarczej. Rachunek służy bowiem do dokumentowania działalności zarobkowej wykonywanej w oparciu o umowę o dzieło, umowę zlecenia, ale obejmuje też takie aspekty działalności jak np. czerpania korzyści majątkowych z wynajmu.

Jakie elementy powinien zawierać rachunek za umowę o dzieło?

Prawidłowo wystawiony rachunek za umowę o dzieło jest w dużej mierze podobny do pozostałych rachunków dokumentujących sprzedaż towarów lub usług. Powinien on zawierać m.in.: numer rachunku, datę jego wystawienia, imię, nazwisko i adres wystawcy rachunku oraz zamawiającego, określenie rodzaju dzieła wraz z podaniem jego wartości, kwotę w ujęciu brutto i netto, a także kwotę zaliczki oraz wyliczenie wysokości zaliczki na podatek dochodowy.